Rewolucja opakowań – polscy producenci wobec zmian

opakowania specjalne
Opakowania do zadań specjalnych
31 marca 2020
Dziecko maluje pisankę - Wielkanoc w wielu krajach, inna niż wszystkie
Wielkanoc inna niż wszystkie
27 kwietnia 2020
Pokaż wszystkie

Rewolucja opakowań – polscy producenci wobec zmian

opakowania wielokrotnego użytku

Rewolucja opakowań – polscy producenci wobec zmian regulacji i preferencji konsumentów

Taki temat był przedmiotem raportu opracowanego przez SpotData dla Santander Bank Polska.

Polska jest krajem, w którym produkcja opakowań kształtuje się na poziomie 6mln. ton rocznie (157kg na jednego mieszkańca) z tendencją wzrostową ok. 10% rocznie. Głównym odbiorcą jest branża spożywcza, która odpowiada za ok. 60 % zużycia. Kolejna – farmaceutyczna ok. 7 % udziału, kosmetyczna ok. 6 % udziału, pozostałe to poziom ok. 22% ( dane Polskiej Izby Opakowań). Obecnie dominują opakowania z tworzyw sztucznych – ok. 40 %. Opakowania z papieru to ok. 37 %. Należy jednak podkreślić, że zmieniające się regulacje wskazują, iż w przyszłości papier będzie zastępował tworzywa.

Ważnym aspektem, który należy zauważyć w strukturze polskiego przemysłu jest fakt odnotowywania rosnącego deficytu handlowego na materiały pierwotne do opakowań (tworzywa sztuczne, papier, metale). Przykładowo: produkcja celulozy (wykorzystywanej do produkcji papieru) kształtuje się na poziomie ok. 1000 tys. ton, a zużycie na poziomie ok.1800 tys. ton. Zauważyć można również szybszy wzrost produkcji pakowanych towarów (średnie tempo ok. 3,5 %) w stosunku do krajowej sprzedaży (średnie tempo ok. 3 %).

Przyczyny takiej sytuacji są następujące:

  1. Eksport – 11,2 % – w dużej mierze popyt na opakowania jest generowany przez zagranicę.
  2. Eksport pośredni – 7,2 % – czyli wzrost eksportu pakowanych towarów [backward linkages- „producent uczestniczy w wymianie międzynarodowej nie bezpośrednio, ale poprzez dostarczenie towarów pośrednich dla eksportera”].
  3. Popyt na opakowania jest generowany przez rosnące zużycie krajowe – 12 %.

W całym łańcuchu dostaw pakowanych towarów produkcja opakowań jest najbardziej dynamicznym elementem. Średnioroczne tempo wzrostu [ % ] poszczególnych etapów łańcucha produkcji i dostaw w latach 2012 – 2017 kształtowało się w sposób następujący:

produkcja materiałów

10,70%

produkcja opakowań

 10,70%

produkcja towarów pakowanych

3,5 %

handel detaliczny

5,20%

 

Dwie główne strategie UE, wyznaczające normy krajowych zmian regulacyjnych dla producentów opakowań.

  1. Strategia gospodarki obiegu zamkniętego [ GOZ – w Polsce nazywana gospodarką okrężną] – polega ona na ograniczaniu generowanych odpadów i maksymalizowaniu odzysku materiałów z odpadów. Strategia GOZ skupia się na następujących obszarach:
  • produkcji towarów (np. projektowanie eko),
  • konsumpcji (np. inspekcje w zakresie nieuczciwych praktyk handlowych),
  • gospodarowaniu odpadami (np. zaostrzenie wymogów w zakresie recyklingu),
  • rynku surowców wtórnych (np. opracowanie określonych norm dla takich surowców),
  • działaniach sektorowych (np. dotyczących plastiku),
  • innowacjach (np. finansowanie badań i innowacji w zakresie GOZ).
  1. Europejska Strategia na rzecz tworzyw sztucznych. Jej zadaniem jest szczegółowy wpływ na sposób projektowania, produkcji i zużycia wyrobów plastikowych. Zakłada ona pięć celów:

  • rozwinięcie rynku surowców wtórnych,
  • ograniczenie zużycia wyrobów jednorazowych z tworzyw sztucznych,
  • ograniczenie zaśmiecania mórz,
  • wsparcie dla innowacji,
  • promocja analogicznych zmian w innych regionach świata.

Rozwój efektywnego rynku gospodarowania odpadami i ich ponownego wykorzystania. Jakie są skutki dla producentów opakowań?

  1. Presja regulacyjna na ograniczenie dynamiki zużycia opakowań. Dotyczy to głównie dyrektywy dotyczącej towarów plastikowych, jednorazowego użytku. Aczkolwiek można oczekiwać, że w przyszłości będą pojawiały się kolejne regulacje.
  2. Nacisk na maksymalizację recyklingu i odzysku materiałów w celu ponownego ich wykorzystania w procesie produkcji oraz stosowania opakowań wielokrotnego użytku.
    Odsetek opakowań poddawanych recyklingowi w zależności od materiału – cele UE na lata 2025 i 2030 oraz pozycja Polski w roku 2017 przedstawiał się następująco:
  • Tworzywa sztuczne:
    Cel UE 2025 – 50%
    Cel UE 2030 – 55%
    Polska 2017 – 34,6 %
  • Papier:
    Cel UE 2025 – 75%
    Cel UE 2030 – 85%
    Polska 2017n- 82,2 %
  • Metale (średnia dla metali żelaznych i aluminium):
    Cel UE 2025 – 62,6%
    Cel UE 2030 – 70%
    Polska 2017 – 62,6 %
  • Szkło:
    Cel UE 2025 – 70%
    Cel UE 2030 – 75%
    Polska 2017 – 63 %

ROP – Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta – co oznacza dla firm?

Przeprowadzona analiza na danych z krajów UE dostarczyła następujących odpowiedzi

  1. Czy wysokość opłat wpływa na rentowność producentów opakowań?
    Nie – koszty związane z ROP są przerzucane na ceny i nie mają bezpośredniego wpływu na zyskowność producentów.
  2. Czy wysokość opłat wynikających z ROP przekłada się na strukturę popytu?
    Tak – jest to czynnik obniżający popyt na opakowania, które trudniej jest poddać recyklingowi. W efekcie ceny towarów w opakowaniach plastikowych ( wyższa opłata ROP ) w krajach UE są wyższe niż za towary w opakowaniach papierowych. Taka tendencja wystąpi na rynku w momencie kiedy ROP będzie wyższy dla opakowań, które są trudniejsze w recyklingu. Tak musi się stać, jeśli opłata ta ma spełniać rolę do promowania GOZ. Docelowo opakowania niedostosowane do GOZ będą eliminowane z rynku za pomocą ROP oraz zakazów wprowadzania na rynek.

Na producentach opakowań spoczywa zatem ogromna odpowiedzialność w budowaniu świadomości ekologicznej i dostosowywaniu swojej oferty produktowej do wymagań współczesności. Minimum, jakie powinni zapewnić to odpowiednie przygotowanie opakowań do recyklingu.

 

Źródło: SpotData dla Santander Bank Polska „ Rewolucja opakowań. Polscy producenci wobec zmian regulacji i preferencji konsumentów.”